Lekcja 18

Mali bohaterowie

Abel, twój brat
reż.: Janusz Nasfeter

Męska sprawa
reż.: Sławomir Fabicki

Opracowanie: Jadwiga Mostowska

Abel, twój brat

reż.: Janusz Nasfeter

Opis

Nowy uczeń - Karol Matulak, chłopiec wrażliwy, wychowywany przez nadopiekuńczą matkę - stara się wkupić w łaski grupy kolegów, którzy wiodą prym w klasie. Nie zniechęcają go nawet rozmaite szykany i złośliwości, jakich doznaje z ich strony. Karol gotów jest zrobić wiele, by zasłużyć na przyjęcie do grona rówieśników. Gdy za namową kolegów atakuje młodszego chłopca, zostaje za to surowo ukarany, jednak nie chce wyjawić powodu, dla którego pobił malucha. Prawdę o incydencie wyznaje w końcu matce, ta zaś informuje dyrektora szkoły, kto był inspiratorem napadu. Winni zostają ukarani i postanawiają zemścić się na Karolu. Szykanowany, osaczony przez kolegów chłopiec zaczyna nienawidzić i unikać szkoły. Wkrótce przestaje do niej chodzić także dlatego, że zapada na ciężką chorobę. Po pewnym czasie do szkoły dociera wiadomość o śmierci Karola w wyniku zapalenia opon mózgowych. Uczniowie jego klasy są wstrząśnięci tragedią.

Rok produkcji 1970
Produkcja Studio Filmowe „Iluzjon”
Reżyseria Janusz Nasfeter
Scenariusz Janusz Nasfeter, Teresa Nasfeter
Zdjęcia Stanisław Loth
Montaż Krystyna Komosińska
Muzyka Waldemar Kazanecki
Obsada Filip Łobodziński
(Karol Matulak)
Katarzyna Łaniewska
(Eugenia Matulakowa)
Witold Dederko
(Pan Jonasz)
Zdzisław Leśniak
(wychowawca klasy)
Jacek Fedorowicz
(nauczyciel gimnastyki)
Henryk Bąk
(kierownik szkoły)
Krystyna Feldman
(nauczycielka śpiewu)
Małgorzata Włodarska
(nauczycielka plastyki)
Henryk Gołębiewski
(Henryk Balon)
Czas trwania 88 min

O reżyserze

Reżyser i scenarzysta filmowy, pisarz; urodzony w 1920 roku w Warszawie, zmarł w 1998 roku. Ukończył Wydział Reżyserii PWSF w Łodzi. Po studiach pracował w Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi (1950-1956), gdzie zrealizował filmy: Brudasek (1951), Staś spóźnialski (1952), Obrazki nr 1/55 (1955), Koledzy (1956) i inne. Od 1956 roku był wykładowcą w PWSF w Łodzi. Zasłynął jako reżyser i scenarzysta filmów, których głównymi bohaterami były dzieci. Kręcił je według własnych opowiadań lub oryginalnych scenariuszy pisanych wspólnie z żoną Teresą. Obok filmów z dziecięcym bohaterem Nasfeter miał w swym dorobku także inne filmy, nowele i scenariusze filmowe, słuchowiska radiowe oraz utwory prozatorskie publikowane na łamach pism literackich, a także powieść Łowcy kangurów. wybrana filmografia: Małe dramaty (1958), Kolorowe pończochy (1960), Mój stary (1962), Zbrodniarz i panna (1963), Niekochana (1965), Weekend z dziewczyną (1968), Abel, twój brat (1970), Motyle (1972), Moja wojna, moja miłość (1975), Królowa pszczół (1977).

Scena do analizy

Scena ta rozgrywa się podczas choroby głównego bohatera. Wydaje się jednak, iż jej obecność oraz charakter nie wynika wprost ze stanu w jakim znajduje się dziecko. Nic nie wskazuje również na to, że fantastyczna wizja „walk bokserskich” to marzenie senne Karola. Jest to raczej próba ukazania niezwykłego, bogatego świata dziecięcej wyobraźni. 

Choć nie ma istotnego znaczenia dla przebiegu akcji i jako taka mogłaby zostać pominięta, scena ta stanowi interesujące dopełnienie wizerunku głównego bohatera - dziecka wrażliwego o bogatej osobowości. Karol Matulak jest w domu sam. Może oddać się marzeniom. Leży w łóżku i słucha radia, a nadawana właśnie relacja z meczu bokserskiego staje się bezpośrednią inspiracją dla jego fantazji. Chłopiec wyobraża sobie, że w walce na ringu pokonuje swoich rywali - kolegów z klasy, którzy najbardziej mu dokuczają. Prześladowany przez rówieśników Karol marzy o tym, by w końcu przestać być ofiarą. Dlatego właśnie, w wyimaginowanych pojedynkach bokserskich, niemal natychmiast nokautuje przeciwników i jest bezapelacyjnym zwycięzcą. 

Scena ta ma charakter nieco surrealistyczny. Pozbawiona dialogów, za to wzbogacona o niepokojącą, kakofoniczną muzykę, zwraca uwagę niezwykle przemyślaną i konsekwentną wizją plastyczną, w której dominują mocne barwy - czerwień, czerń oraz biel. Same walki - nieco teatralne gesty, upadki nokautowanych chłopców - przywodzą na myśl komedie z epoki kina niemego, takie jak choćby Światła wielkiego miasta Chaplina z 1931 roku, z pamiętną sceną bokserskiego pojedynku. Wszystkie te elementy składają się na interesujący obraz wewnętrznego świata dziecka - przestrzeni rządzącej się własnymi prawami, gdzie fantazja bierze górę nad realizmem, a wszystkie marzenia znajdują swoje spełnienie.

Abel, twój brat


Zobacz też