Lekcja 18

Mali bohaterowie

Abel, twój brat
reż.: Janusz Nasfeter

Męska sprawa
reż.: Sławomir Fabicki

Opracowanie: Jadwiga Mostowska

Męska sprawa

reż.: Sławomir Fabicki

Opis

Etiuda opowiada o 13-letnim Bartku pochodzącym z biednej łódzkiej rodziny. Matka utrzymuje rodzinę ze składania plastikowych lalek, ojciec jest bezrobotny. Sfrustrowany swoją sytuacją mężczyzna wyładowuje się, bijąc chłopca za najdrobniejsze przewinienia. Matka Bartka nie potrafi się temu przeciwstawić, młodszy brat nie może mu pomóc. Chłopiec jest więc sam ze swoim problemem. Ma tylko jednego przyjaciela. Jest nim stary pies ze schroniska. Nie znajdując wsparcia w domu, Bartek nie szuka go także w szkole - nie chce, by wyszło na jaw, że ojciec się nad nim znęca. Nikt z nauczycieli nie dostrzega jego problemu, prawdopodobnej przyczyny słabych wyników w nauce i złego zachowania dziecka. Bartek nie jest wprawdzie prymusem, ma jednak talent do gry w piłkę nożną i jest członkiem szkolnej drużyny. To właśnie podczas jednego z treningów przypadkiem światło dzienne ujrzy tajemnica Bartka, o której, jak się okazuje, tylko dorośli nie mieli wcześniej pojęcia.

Rok produkcji 2001
Produkcja PWSFTViT w Łodzi
Reżyseria Sławomir Fabicki
Scenariusz Sławomir Fabicki
Zdjęcia Bogumił Godfrejow
Montaż Joanna Fabicka
Dźwięk Barbara Kolago
Obsada Bartosz Idczak
(Bartek Idczak)
Mariusz Jakus
(trener)
Marek Bielecki
(ojciec Bartka)
Katarzyna Bargiełowska
(matka Bartka)
Tomek Holiński
(brat Bartka)
Andrzej Wichrowski
(szef schroniska
dla zwierząt)
Grzegorz Król
("Siwy")
Mariusz Pilawski
(dyrektor szkoły)
Katarzyna Chmara
(katechetka)
Czas trwania 26 min

O reżyserze

Scenarzysta i reżyser filmowy; urodzony w 1970 roku w Warszawie. Zanim rozpoczął studia w PWSFTViT w Łodzi, przez trzy lata studiował na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW. W 1995 roku ukończył Studium Scenariuszowe, a w 2002 roku Wydział Reżyserii PWSFTViT. Od 2001 roku jest członkiem Europejskiej Akademii Filmowej. Za swój film dyplomowy, etiudę fabularną Męska sprawa, otrzymał w 2002 roku nominację do Oscara w kategorii „najlepszy aktorski film krótkometrażowy”, a także szereg nagród na międzynarodowych festiwalach. Napisał scenariusze i wyreżyserował dwa spektakle telewizyjne: Łucja i jej dzieci (2003) oraz Wesołe miasteczko - prawie bajka (2004). Jego film reklamowy, zrealizowany na potrzeby kampanii społecznej Dzieciństwo bez przemocy, został wyróżniony na festiwalu filmów reklamowych w Słowenii w 2001 roku. Wybrana filmografia: Nocą (etiuda szklona, 1996), Wewnętrzny 55 (etiuda szkolna, 1997), Po drugiej stronie lasu (etiuda szkolna, 1998), Bratobójstwo (etiuda szkolna, 1999), Kaśka, bimber i motocykl (etiuda szkolna, 1999), Męska sprawa (etiuda szkolna, 2001), Z odzysku (2005).

Scena do analizy

Scena ta pojawia się zaraz na początku filmu. Widz poznaje w niej tajemnicę głównego bohatera, dowiaduje się, że jest on ofiarą przemocy domowej. Choć głównym tematem Męskiej sprawy jest właśnie owa przemoc, której doświadcza dziecko bite przez ojca, to jednak warto zwrócić uwagę, iż w etiudzie Fabickiego moment ten nie jest pokazany.

Zanim Bartek zostanie zbity przez ojca, musi dopełnić się swoisty „rytuał”, który wydaje się nieodłącznym elementem tej dramatycznej sytuacji. Chłopak zostaje zmuszony do czytania na głos uwag z dzienniczka. Boi się, bowiem doskonale wie co to oznacza. Co czeka Bartka wiedzą również pozostali domownicy, którzy uciekają i chowają się, nie chcąc patrzeć na to, co za chwilę nastąpi. Jednak gdy w końcu pada polecenie ściągnięcia spodni i położenia się, widz ogląda nie Bartka, ale skulonego pod kuchennym stołem, roztrzęsionego brata głównego bohatera. W chwilę później, kiedy słychać pierwsze uderzenie, następuje nagle przeskok do kolejnej sceny (montaż "na dźwięku"), która rozpoczyna się od ujęcia chłopaka kopiącego w metalową bramę. Pozwala to dźwiękowi, jeszcze przed chwilą uznanemu za odgłos bicia, przypisać zupełnie inne znaczenie, przyporządkować go innej sytuacji. 
Ten zabieg montażowy a zarazem nieobecność przemocy w warstwie wizualnej sceny nie oznaczają jednak, że to, co stanowi główny temat filmu, staje się mniej wymowne. Nic nie umniejsza bowiem dramatyzmu sytuacji, która właśnie rozegrała się na oczach widzów. Co więcej - nieobecność przemocy w warstwie wizualnej dodatkowo podkreśla istotę przedstawionego w filmie problemu.

Sedno przemocy domowej zawiera się przecież w tym, że jej świadkami są wyłącznie członkowie rodziny. Jest ona zamkniętą w czterech ścianach tajemnicą, której nie ogląda nikt z zewnątrz. Ci, którzy do dotkniętej przemocą rodziny nie należą mogą zobaczyć nie sam akt, ale jego skutki - bruzdy i siniaki - a niekiedy także usłyszeć jego odgłosy, które wszakże łatwo pomylić z dźwiękiem kopania w metalową bramę.

Męska sprawa


Zobacz też