Lekcja 5

Obrazy magiczne

Historia kina w Popielawach
reż.: Jan Jakub Kolski

Oczy uroczne
reż.: Piotr Szulkin

Opracowanie: Dr Natasza Korczarowska

Historia kina w Popielawach

reż.: Jan Jakub Kolski

Opis

Akcja filmu rozgrywa się na dwóch płaszczyznach czasowych. Bohaterem partii współczesnej jest dziesięcioletni Staszek Szewczyk, który zimą 1967 roku przyjeżdża do wsi Popielawy, by zamieszkać w domu swoich dziadków i rozpocząć naukę w miejscowej szkole. W Popielawach poznaje rówieśnika Szustka, należącego do słynnego w okolicy kowalskiego rodu Andryszków. Obu chłopców połączy przyjaźń i bezgraniczna fascynacja filmami, które docierają na wieś dzięki objazdowemu kinu wujcia Janka. Wiele miejsca w prowadzonym przez Staszka pamiętniku zajmuje historia pewnego wynalazku, którego autorstwo jedynie przez niedopatrzenie przypisano braciom Lumière. W istocie kinematograf powstał dzięki niezłomnej pasji kowala Andryszka I ogarniętego obsesją ożywienia martwych fotografii. Retrospektywne partie filmu przywołują tę właśnie wersję historii kina. Wraz z głównym narratorem filmu cofamy się do lat sześćdziesiątych XIX wieku, by śledzić losy Andryszka I. Rodzinna tradycja zostaje przerwana przez Andryszka V, traktującego kino jak fatum rujnujące życie kolejnych męskich potomków rodu. Dopiero poważna choroba syna i jego cudowne ozdrowienie spowodują wstrząs, w wyniku którego ojciec zrekonstruuje zniszczone w przypływie bezsilnej złości rysunki kinomaszyny. Historia kina w Popielawach będzie kontynuowana...

Rok produkcji 1998
Produkcja Telewizja Polska
Komitet Kinematografii
Agencja Produkcji Filmowej
CANAL + POLSKA
Łódzkie Centrum Filmowe
SILESIA-FILM
FIGARO FILM
Reżyseria Jan Jakub Kolski
Scenariusz Jan Jakub Kolski
Zdjęcia Krzysztof Ptak
Montaż Ewa Pakulska
Muzyka Zygmunt Konieczny
Obsada Krzysztof Majchrzak (Józef Andryszek V)
Bartosz Opania (Józef Andryszek I)
Grażyna Błęcka-Kolska (Chanutka V)
Michał Jasiński (Szustek)
Tomasz Krysiak (Staszek)
Franciszek Pieczka (Wujek Janek)
Mariusz Saniternik (Kulawik)
Czas trwania 98 min

O reżyserze

Reżyser filmów fabularnych i dokumentalnych, pisarz; urodzony w 1956 roku we Wrocławiu. Pochodzi z rodziny o wielopokoleniowej tradycji związanej z historią kina; pradziadek był właścicielem jednego z pierwszych w Łodzi kinematografów „Théâtre Optique Parisien”, dziadek - łódzkim przedstawicielem „Metro-Goldwyn Mayer”, ojciec i siostra zaś cenionymi montażystami. W latach 1977-1981 pracował jako operator we wrocławskim ośrodku TVP. W 1985 roku ukończył Wydział Operatorski PWSFTviT w Łodzi. Przez wiele lat łączył zainteresowanie filmem dokumentalnym z fascynacją wspinaczką wysokogórską. W efekcie powstała seria filmów poświęconych największym jaskiniom Alp. W fabule zadebiutował w 1990 roku Pogrzebem kartofla.
Uznanie Kolskiemu przyniósł zrealizowany w 1993 roku Jańcio Wodnik, nagrodzony na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni (Specjalna Nagroda Jury) oraz w Cottbus (Nagroda Główna). W roku 2000 powstał film Daleko od okna, rozpoczynający nowy etap w twórczości reżysera, który po raz pierwszy sięgnął po tekst innego autora (opowiadanie Hanny Krall Ta z Hamburga). Potwierdzeniem decyzji artysty była adaptacja Pornografii Witolda Gombrowicza. Wybrana filmografia: Pogrzeb kartofla (1990), Pograbek (1992), Magneto (1993), Jańcio Wodnik (1993), Cudowne miejsce (1994), Grający z talerza (1995), Szabla od Komendanta (1995), Historia kina w Popielawach (1998), Daleko od okna (2000), Pornografia (2003), Jasminum (2006), Wenecja (2010), Zabić bobra (2012), Serce, serduszko (2014), Las, 4 rano (2016), Ułaskawienie (2018).

Scena do analizy

Ten fragment filmu zrealizowany został w poetyce "realizmu magicznego". Realistyczna motywacja zdarzeń niepostrzeżenie ustępuje miejsca cudowności. Dziecięca wiara w nadprzyrodzone właściwości kinomaszyny przekształca rzeczywistość w bajkową fantasmagorię. Magia wyrasta z codzienności. Nie ma tu ingerencji czynników pozazmysłowych. Niezwykła jest tylko moc wyobraźni chłopców, którą kształtowały obrazy płynące z aparatu projekcyjnego. Przywrócenie do życia zamarzniętego wujcia Janka i przebudzenie z letargicznego snu leśnych zwierząt oznacza triumf imaginacji nad rozumem. Fascynacja magią ruchomych obrazów znajduje doskonały kształt wizualny. Odrealniony charakter sekwencji podkreśla baśniowa sceneria: pokryty śniegiem las, obłoczki pary wydobywające się z ust, cisza, chrzęst stóp na lodzie. Sekwencja, choć mieści się w logicznym układzie fabularnym, wykracza poza porządek diegetyczny. Jej sens odnosi się bowiem do metatekstowego poziomu filmu, na którym toczy się dyskurs o istocie kina.

Historia kina w Popielawach


Zobacz też